Etkinlik 7: Dijital Yurttaşlık ve Dijital Zorbalık Nedir?

Kazanım: Öğrenciler, ‘Dijital Yurttaşlık’ kavramının ne olduğunu öğrenecekler.

Süre: 2 Ders

Araç-Gereç:

• Yurttaşlık ve Dijital Yurttaşlık Görselleri
• Tahta (ya da 2 flip-chart) ve tahta kalemi
• Görselleri yapıştırmak için uhu-tack
• Dijital Yurttaşlık Videosu
• Bilgisayar, projeksiyon
• Tahta, tahta kalemi

Ön Hazırlık: Bu etkinlik, basit bir zihin haritası uygulamasına göre tasarlanmıştır. Etkinlik öncesinde, lütfen etkinlik sonunda yer alan zihin haritaları uygulamaları ile ilgili kısa bilgi notunu okuyarak ön hazırlığınızı tamamlayın.

Uygulama:

• Öğrencilere, etkinlik uygulamaları ile ilgili bilgi verin.
• Tahtayı iki eşit bölüme ayırın ve birinci bölüme ‘Yurttaş’ görselini yapıştırın. Görselin, tahtanın ortasında olmasına dikkat edin.
• Öğrencilere, aşağıdaki soruyu sorun ve 10 saniye boyunca hiç bir şey söylemeden, ‘Yurttaşlık’ üzerine düşünmelerini isteyin.

‘Hepimiz bu ülkede yaşayan ve eşit haklara sahip vatandaşlar yani yurttaşlarız. Birlikte yaşayan yurttaşlar olarak, bazı toplumsal kurallara ya da yasaların belirlediği kurallara uymak zorundayız. Daha iyi bir yurttaş olmak için, sizce insanlar birbirlerine nasıl davranmalı?’

• Daha sonra aşağıdaki açıklamayı yapın ve öğrencilerin söyledikleri kelimeleri görselden oklar çıkararak tahtaya yazın.

‘Şimdi, sırayla herkes aklına gelen ilk yanıtı söylesin. Doğru ya da yanlış yanıt diye bir şey yok. Aklımıza gelen her şey önemli! Kimse kimsenin söylediği şey hakkında yorum yapmayacak. Aklımıza o an bir şey gelmiyorsa pas deyip yanımızdaki arkadaşımıza sıramızı vereceğiz.’

Örnek: Yalan söylememek, hırsızlık yapmamak, dolandırıcılık yapmamak, hakaret etmemek, trafik kurallarına uymak, nezaket kurallarına uymak, sıraya girmek, çevreyi korumak ve kirletmemek, başkalarının haklarına saygı duymak, doğaya saygı duymak gibi…

• Öğrencilerin söyleyecekleri bittikten sonra, tahtanın diğer yarısına –yine birinci bölümde olduğu gibi- ‘Dijital Yurttaşlık’ görselini yapıştırın. Görselin, tahtanın ortasında olmasına dikkat edin.
• Öğrencilere, bu sefer aşağıdaki soruyu sorun ve yine 10 saniye boyunca hiç bir şey söylemeden, ‘Dijital Yurttaşlık’ üzerine düşünmelerini isteyin.

‘İnternet aracılığı ile dünyanın dört bir yanından birbirine bağlanan insanlar aynı çevrim içi ortamı paylaşırlar. Tıpkı, bizim aynı ülkeyi, aynı şehri paylaştığımız gibi. Buna dijital ya da siber dünya da diyebiliriz… Ve çevrim içi ortamda da, gerçek hayatta olduğu gibi bazı kurallar vardır. Dijital ortamı paylaşan herkesin bu kurallara uyması beklenir. İşte buna da dijital yurttaşlık diyoruz. Yani, gerçek hayatta uymamız gereken tüm kurallara internette gezinirken de uymamız gerekir. Peki, sizce internet ortamındayken, iyi bir dijital yurttaş olmak için birbirimize nasıl davranmalıyız?’

• Öğrencilerin söyledikleri kelimeleri görselden oklar çıkararak tahtaya yazın.
• Daha sonra, öğrencilere bir video izleyeceğinizi söyleyin ve videoyu dikkatlice izlemelerini isteyin.
• Videoyu izleyin ve öğrencilere aşağıdaki tartışma sorularını sorarak geri dönüşlerini alın. (Tartışma sorularını tamamladıktan sonra, zamanınız varsa, videoyu tekrar izleyebilirsiniz.)

Tartışma Soruları:

• Videoda ‘Dijital Yurttaşlık’ ile ilgili neler anlatılıyordu? Aklınızda neler kaldı?
• Anlamını bilmediğiniz kelimeler oldu mu?
• Hangi kurallar anlatılıyordu? Bu kurallara kimse uymazsa ne olur?
• Dijital zorba kime denir? Hatırlıyor musunuz?
• Bu videoya bir isim vermek isteseydiniz, ne olmasını isterdiniz?

• Daha sonra, tahtadaki notlara tekrar geri dönün ve öğrencilerden eklemek istedikleri yeni bilgiler olup olmadığını sorun. Yeni eklemeleri, yazarak geri dönüşleri alın.
• Aşağıdaki bilgileri paylaşarak, etkinliği tamamlayın.

‘İnternet ortamındayken, dijital yurttaşlık kurallarına uymamız hem kendimiz hem de o ortamı paylaşan herkes için çok önemlidir. Bunun için, gerçek hayatta yapmayacağımız hiçbir şeyi, internet ortamında da yapmamalıyız. Eğer, dijital yurttaşlık kurallarına uymaz isek, zorbalık yapmış oluruz. Dijital zorba olmamak için , uzak durmamız gereken davranışları hiç unutmayalım :

• Başkalarına küfür etmek,
• Şantaj yapmak
• Aşağılamak
• Tehdit etmek
• Hırsızlık yapmak. Yani, izinsiz bir şekilde, başkasına ait bir içeriği ve fotoğrafı kullanmak/yayınlamak
• Kaba ve küçük düşürücü mesajlar göndermek, yorumlar yapmak
• İsim ya da lakap takmak
• Sahtekârlık yapmak. Yanlış bilgiler ile profiller oluşturmak ve bu profiller üzerinden paylaşımlar yapmak.
• Yalan bilgiler yayınlamak
• Başkaları hakkında dedikodu ya da yorum yapmak
• Başkalarının şifre ve kişisel bilgilerinin gizliliğine saygı duymamak, öğrenmeye çalışmak

Zihin Haritası Nedir?*

Zihin Haritası, Tony Buzan tarafından geliştirilen ve özellikle hafıza, yaratıcılık, öğrenme ve görsel bir düşünme aracı, yöntemidir. Bu yöntem, bir kavram ya da bir konu hakkında düşünceler oluşturmak, düşünceleri görselleştirmek, tasarlamak ve sınıflamak için kullanılır. Eğitim süreçlerinde, problem çözmede ve karar verme süreçlerinde zihin haritaları oldukça sık kullanılan bir yöntemdir.

Zihin haritası, bir konu hakkında, özgür bir şekilde, çok sayıda fikir üretmek ve akla gelen her türlü düşünceyi değerlendirmek için beyne egzersiz yaptırmaktır.

Herhangi bir kavram, bilgi, düşünce üzerine aklınıza gelen anahtar sözcük ve imgeleri kağıt üzerine aktarırsınız. Bu yöntem, hem bilgiyi hatırlamanızı kolaylaştırır, hem çağrışım yaptırarak yeni kelimeler, fikirler bulmanızı sağlar. Etkinlik için yaratıcı ve hızlı bir giriş/ısınma etkinliği olarak kullanılacak olan zihin haritasının yapımı için aşağıda bazı öneriler yer almaktadır.

Zihin Haritasını Geliştirmek İçin Öneriler:

• Kâğıdı yatay kullanın.
• Haritanın merkezine resim koyun.
• Resimlerle zenginleştirin.
• Bol miktarda renkli ve fosforlu kalem kullanın.
• Hareket ekleyin.
• Düzenli ve uygun aralıklarla yazın.
• Merkezi çizgileri kalınlaştırın.
• Harfleri eksiksiz kullanın.
• Ok işaretleri kullanın.
• Birbiriyle ilişkili dalları birleştirin.
• Dal ve kelime uzunluklarını eşit yapın.
• Vurgulamalar kullanın.
• Özgün hale getirmek için şifreleyin.
• Alt dalları kodlayabilirsiniz.
• Arada bir haritanıza kuşbakışı bakın.
• Çağrışımlarınızı serbest bırakın.
• Saçma ve anlamsız gelen fikirleri göz ardı etmeyin.
• Başka haritalardaki güzel örnekleri kopyalayın.

*Kaynak: Buzan, T., Buzan, B. (2011) Zihin Haritaları. (G. Tercanlı, Çev) İstanbul: Alfa

Yapılmış Örnek Zihin Haritaları: http://www.mindmapinspiration.co.uk/#/gallery/4532919590